Lekcija sa Islanda: EU mora da nauči da igra „prljavo“

Rezultat referenduma na Islandu nema fatalne posledice kao Bregzit, ali bi mogao da ima duboke političke konsekvence unutar same EU, budući da je dao krila suverenističkim, populističkim, ekstremnim i proruskim snagama u državama članicama EU. EU je ponovo pogrešno procenila interes Rusije, Kine, ali i Trampove Amerike da joj nanesu štetu, oslabe i prikažu je kao prevaziđenu i u fazi propadanja. Drugim rečima, u Briselu su ponovo igrali po pravilima, poštujući suverenitet Islanda i pravo građana Islanda da odluče slobodno i samostalno o svojoj budućnosti, dok su drugi, uz pomoć društvenih mreža i drugih modernih pomagala, i te kako uticali na stavove Islanđana.

Dodatnu specifičnu težinu negativnom ishodu izjašnjavanja Islanđana o nastavku pregovora sa EU o punopravnom članstvu daje kalendar krcat izbornim sastancima u sledećih godinu dana: pokrajinski izbori u Nemačkoj, gde bi AfD mogao prvi put da osvoji vlast; predsednički izbori u Francuskoj, na kojima je Marin Le Pen favorit; parlamentarni izbori u Italiji, gde raste neofašistička stranka „Nacionalna budućnost“ generala Roberta Vanačija, Španiji, gde će prvi put, nakon pada diktature, ući u vlast neofrankistička stranka Voks, i Poljskoj, u kojoj je partija Jaroslava Kačinjskog PiS ušla u savez sa još dve ekstremno desničarske partije i raspaljuje antiukrajinski sentiment među Poljacima.

Većina stranaka ekstremne desnice pozdravila je sa velikim oduševljenjem ishod referenduma, najavljujući borbu protiv EU. Najglasniji su bili Marin Le Pen u Francuskoj i Mateo Salvini u Italiji, a pridružio im se i Najdžel Faraž, jedan od barjaktara Bregzita. Istina, tu imamo široku lepezu stavova, od onih koji se zalažu za demontiranje EU, preko zagovornika Evrope nacija, do onih koji su, uslovno rečeno, protiv daljeg produbljivanja integracija članica EU i njene federalizacije.