“U Beču se niko nije uzbudio zbog smrti Franca Ferdinanda…”

Neposredno pred početak Prvog svetskog rata londonski Tajms je objavio tekst “Evropa pod oružjem”, u kojem se analiziralo evidentno ubrzano naoružavanje Nemačke, Austrougarske, Rusije i stanje u francuskoj vojsci. Praktično, mesec dana pre Sarajevskog atentata, londonski dnevnik opisuje zveckanje oružjem na Starom kontinentu i najavljuje rat. U toj analizi se ne pominju ni Srbija ni prostor Balkana jer srpska kraljevina nije pripadala kategoriji zemalja koje su mogle da odlučuju o ratu i miru.

Listajući brojeve Tajmsa s kraja proleća i početka leta 1914. godine, stiče se jasan utisak da pucnjevi Gavrila Principa u austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda i njegovu suprugu nisu bili okidač za početak Prvog svetskog rata, već su bili zloupotrebljeni od strane tadašnjih velikih sila, pre svega Nemačke, da se obračunaju sa evropskim takmacima: Velikom Britanijom na moru i Francuskom i Rusijom na kopnu.

U prvom planu pomenutog teksta bila je Nemačka koja je, prema pisanju engleskog dnevnika, udvostručila pomorsku flotu i broj mornara u periodu od 1904. do 1914. godine, dok je kopneni sastav vojske, sa rezervistima, stigao do brojke od tri i po miliona. Ubrzano jačanje nemačke vojske bilo je tako progresivno da je, prema podacima engleske obaveštajne službe, armija Drugog rajha imala hitnu potrebu za najmanje 3.000 oficira.

Navodilo se da je Velika Britanija jedina sila koja može da odgovori carstvu Vilhelma II na moru i okeanima, a Francuska je predstavljena kao zemlja sa velikim unutrašnjim političkim problemima i vojskom koja ne briljira po gotovosti za eventualne ratne sukobe.

Ipak, piše Tajms, Francuska je rasporedila na granici sa Nemačkom dovoljno vojnika i oružja da odgovori na bilo koju iznenadnu akciju Nemaca. Takođe se navodi da Francuzi, za razliku od Nemaca, ne mogu da mobilišu više od milion i dvesta hiljada rezervista, to jest tek trećinu broja na raspolaganju kajzeru Vilhelmu II, te da francuska flota ne može da parira austrougarskoj i italijanskoj mornarici i da je zato neophodno masivno prisustvo britanskih brodova u Mediteranskom moru.

Za Rusiju se govorilo da će imati ključnu ulogu u odmeravanju snaga Trojne alijanse (Nemačka, Austrougarska i Italija) sa Antantom (Rusija, Velika Britanija i Francuska) i najavljuju se sve napetiji odnosi Moskve i Berlina, zbog čega je Rusija donela odluku da poveća broj stajaće vojske za 450.000 vojnika.