Istorijske lekcije Milana St. Protića: Šta je prava srpska kultura?

Ako se srpski politički razvoj orijentisao prema Evropi, onda je srpski kulturni obrazac pratio Evropu u stopu.

U prethodnom tekstu se videlo, prilično jasno, kojim se pravcem i u kom smeru kretala izgradnja javnih institucija u Srbiji i kako su se glavni evropski ideološki koncepti širili na Srbe i Srbiju. Pomenuh Orfelina, Rajića i Dositeja kao vesnike tog kulturnog osvešćivanja naroda i njegovo pojavljivanje na horizontu modernog doba.

No, epohalan, monumentalan, kolosalan iskorak u ovom smislu bio je onaj koji je svojim delom učinio Vuk Stefanović Karadžić tokom prve polovine devetnaestog stoleća.

Njegov opus obuhvatio je tri ključna elementa srpskog kulturnog obrasca sasvim u skladu sa tadašnjim evropskim: stvaranje standardnog književnog jezika na temelju narodnog govora; definisanje ćiriličke azbuke tog jezika, to jest njegov pisani oblik; i ogroman posao prikupljanja, zapisivanja, sređivanja i objavljivanja celokupne srpske narodne književnosti. Ovim Vukovim ostvarenjima mogli bi se dodati i njegovi originalni spisi i neposredna svedočanstva o ljudima i događajima.

Milan St. Protić Istorijske lekcije Milana St. Protića 1.399,00 1.199,00 RSD NARUČI OVDE

Ono što je drugde bio posao čitavih akademija ili mnoštva kulturnih radnika, kod nas je uradio jedan jedini čovek. Uz asistenciju samo nekoliko saradnika i pomagača.

Vuk je pripadao onom evropskom talasu koji se obično naziva nacionalno-romantičarskim, mada u njegovoj spisateljskoj zaostavštini ima vidnih i bitnih tragova realizma. I realizma i kritičarske misli.

Vukova jezička reforma je, očekivano, nailazila na mnogostruke otpore i osporavanja. Tradicionalnost i konzervatizam bili su odveć usađeni u DNK većine srpskih intelektualaca onog vremena, pa se Vukov rad suočavao sa ozbiljnim teškoćama u sadejstvu knez Miloševe vlasti, crkvenih velikodostojnika i pojedinih učenih Srba. Vuk i njegov jezik su, na koncu konaca, ipak odneli pobedu.